Interview met Machteld Pel over Mediation naast Rechtspraak
Machteld Pel is vice-president van het gerechtshof in Arnhem, directeur van het Landelijk bureau Mediation naast rechtspraak, en gecertificeerd mediator.
Hoe gaat het met de invoering van de doorverwijzings- voorziening?
Op basis van het rapport van het WODC (Ruimte voor mediation) is op voorstel van de Minister van Justitie besloten bij alle rechtbanken en hoven en het College van beroep voor het bedrijfsleven en de Centrale Raad van beroep een doorverwijzingsvoorziening te creëren. Dat betekent dat doorverwijzen naar mediation structureel in de systemen van de gerechten wordt opgenomen.
Werken alle gerechten al met de doorverwijzings-voorziening?
De invoering gaat gefaseerd. We zijn nu halverwege. Er staat twee jaar voor de hele invoering en we zullen dat half 2007 afronden.
Waarom is gekozen voor een gefaseerde invoering?
Het invoeren van de doorverwijzingsvoorziening, en het organiseren daarvan binnen het systeem van de 26 daarvoor in aanmerking komende gerechten moet zorgvuldig gebeuren. Zowel de opleiding als de invoering en begeleiding daarvan. Alle rechters in de civiele, familie en bestuurssectoren, en dat zijn er honderden, gaan naar een doorverwijzingscursus.
Bij ieder gerecht komt een aantal mediation functionarissen. Dit zijn ervaren gerechtssecretarissen. Zij zorgen voor een goede voorlichting aan partijen, organiseren de eerste bijeenkomst en zullen tevens klankbord zijn voor rechters die vragen hebben over doorverwijzen in een concrete zaak.
Hoe wordt besloten voor mediation?
| 1. |
Partijen kunnen mediation zelf aanvragen. |
| 2. |
Partijen ontvangen een schriftelijke uitnodiging, een brief, met een lijstje van aandachtspunten - de zelftest - en een folder over mediation. |
| 3. |
De rechter zal op de zitting met de partijen bespreken welke vorm van geschiloplossing voor hen het beste is. |
Hiermee krijgen de partijen in het algemeen de keus tussen schikken, bemiddelen en beslissen.
De insteek is dat de partijen zelf kiezen. Ook zal de rechter niet meteen over mediation beginnen. De partijen en hun advocaten willen in de regel eerst hun ei kwijt voordat ze verder kunnen denken over de oplossingsrichting. De rechters zullen in het geval dat partijen kiezen voor bemiddeling ook onderzoeken of er sprake is van:
| 1. |
onderhandelingsbereidheid |
| 2. |
ruimte voor onderhandelen |
| 3. |
niet al te ver gevorderde escalatie. |
Uit onderzoek is gebleken dat bepaalde motieven van partijen succesvoorspellend zijn. Dat is vooral het geval als de partijen graag zelf de hand in de oplossing willen hebben, als de juridische beslissing niet alles kan oplossen en de partijen dus snel maatwerk zoeken.
Wat is de motivatie van de rechtspraak om deze extra service te bieden?
Dat is de wens om aan procederende partijen effectieve conflictoplossing op maat te bieden. De gerechten die nu al een voorziening hebben zijn actief. Sinds de invoering per 1 april jl is al in ruim 600 zaken voor mediation gekozen. De implementatie verloopt helemaal volgens schema. De voorziening is al in werking in Alkmaar, Almelo, Amsterdam, Arnhem, Haarlem, Roermond, Utrecht en Zwolle. Komend jaar komt daar weer een aantal gerechten bij.
Hoe reageren de rechters?
Een rechter voelt dat een zaak aan hem of haar wordt toevertrouwd. Daarom zoekt een rechter naar de beste oplossing. Mediation is iets nieuws. Iets nieuws wekt bij sommigen enthousiasme en bij anderen aarzelingen. Door goede opleiding en voorlichting over behaalde resultaten en best practices zal deze nieuwe vorm van afdoening naar verwachting snel inburgeren, wat bij sommige gerechten overigens nu al het geval is. Realistische voorlichting aan ieder is erg belangrijk. Daarbij spreken we niet over voordelen of nadelen van mediation. Dat is niet in het algemeen te zeggen. We geven voorlichting over kenmerken en effecten waarna de rechter met de advocaten en partijen kan bepalen of dat in de specifieke zaak een goede keus zal zijn.
Hoe reageren de advocaten?
Er zijn advocaten die ervaring hebben met mediation, en advocaten die er nog niets van weten. Het aantal advocaten dat ervaring heeft met mediation neemt intussen sterk toe. Meer dan 80% van de advocaten die na een doorverwijzing een mediation hebben bijgewoond, ook als de mediation niet is geëindigd met een overeenkomst, zeggen hiervoor in de toekomst weer te zullen kiezen. Ervaring is de beste leermeester, dat geeft voor de toekomst handvatten voor een goede afweging per zaak.
Hoe ziet de toekomst eruit?
In de toekomst zal de afweging om te bemiddelen heel gewoon worden. Het is voor partijen een extra keuze, en de verwachting is dat net zoals nu een relevant percentage van de procespartijen voor mediation zal kiezen.
Wat zal de taak van het Landelijk Bureau Mediation naast Rechtspraak na de implementatie zijn?
Als bureau zullen wij nog een aantal jaren het systeem blijven monitoren, voorlichting blijven geven en gegevens verzamelen. Hier zal een best practice uit voortkomen.
Ook de kwaliteits-bewaking blijft onze aandacht houden.
Voor informatie verwijs ik graag naar onze website:
www.mediationnaastrechtspraak.nl.
Top