In deze nieuwsbrief een overzicht van de inmiddels verschenen jurisprudentie met betrekking tot mediation. Steeds meer advocaten doen ervaring op met mediation. Wouter Hes, partner arbeidsrecht bij Faasen & Partners Advocaten geeft zijn visie op de mogelijkheden van dit middel.
De casus behandelt een mediationtraject waarin advocaten een belangrijke rol hebben gespeeld.
Zoals gebruikelijk vertellen twee van de vijfenveertig mediators van Result Mediation over hun achtergrond. Zij zijn allebei jurist, de een werkzaam als bestuurs- en beleidsadviseur bij de Gemeente Amsterdam, de ander als advocaat en beide hebben een passie voor mensen en voor kwaliteit.
Tenslotte vragen wij uw aandacht voor de nieuw ontwikkelde Result Mediationscan. Met deze scan kunt u nagaan of een conflict zich leent voor mediation.
Dit overzicht is afkomstig uit het boek Juridische aspecten van mediation, geschreven door prof. mr Alex Brenninkmeijer, voorzitter Raad van Advies van Result Mediation en mr Eva Schutte en mr Jacqueline Spierdijk, Result Mediators.
mr Wouter Hes, Faasen & Partners Advocaten
Als advocaat gespecialiseerd in het arbeidsrecht, heb ik tot ongeveer een jaar geleden met de nodige scepsis naar mediation gekeken. De toegevoegde waarde daarvan zag ik niet, of niet voldoende.
Doordat de groep deskundige mediators is toegenomen, heb ik mijn mening inmiddels gewijzigd. Ik zie de toegevoegde waarde van mediation, met name in die gevallen wanneer er sprake is van een verstoorde arbeidsverhouding en partijen nog wel met elkaar willen praten, maar dat zonder hulp niet kunnen. De Nederlandse rechtbanken propageren mediation thans als alternatief voor de geschillenbeslechting door de rechters. Ook dat is een reden om mijn cliënten in een aantal gevallen te adviseren een mediation traject in te gaan. Het doel daarbij zal meestal zijn om te onderzoeken of er nog een goede basis bestaat om de arbeidsrelatie voort te zetten. Indien na mediation vast moet worden gesteld dat die basis ontbreekt, zal de kan ton rechter in het algemeen de arbeidsovereenkomst wel ontbinden.
Hoewel er nog steeds het nodige kaf onder het koren is - maar in welke beroepsgroep is dat niet het geval? - zit de waarde van een goede mediation in het op een zo zuiver mogelijke wijze vaststellen van de relatie tussen partijen. Verder wordt in mediation vaak op korte termijn duidelijk of de relatie tussen werkgever en werknemer zodanig is verstoord, dat een werkbare relatie niet meer mogelijk is. Als arbeidsrecht advocaat heb ik baat bij mediation in het traject vóórdat ik bij de rechter kom, omdat dit mij in (bijvoorbeeld) een ontbindingsprocedure (in verband met een verstoorde arbeidsrelatie) bij de kan ton rechter een extra en krachtig argument geeft. Mijn ervaring met mediation bij arbeidsongeschiktheid en in reïntegratietrajecten wordt steeds groter en ook daar zie ik een toenemende positieve bijdrage die ook mijn werk vergemakkelijkt.
Een geslaagde oplossing van een arbeidsconflict
Werknemer Simon werkt zes jaar bij een onderneming op basis van een contract voor onbepaalde tijd. Anderhalf jaar geleden is hij naar een andere afdeling overgeplaatst. Over de reden van de overplaatsing verschillen Simon en zijn werkgever van mening. Beiden erkennen wel dat er een moeilijke werkrelatie was tussen Simon en het hoofd van de eerste afdeling, maar over de oorzaken daarvan verschilt men van visie. Een half jaar na de overplaatsing naar de nieuwe afdeling volgt een functioneringsgesprek. In dat gesprek wordt Simon ontslag aangezegd. Simon neemt een advocaat in de arm en maakt bezwaar tegen het ontslag. Een aantal maanden nadien trekt de organisatie het ontslag in. Met Simon wordt vervolgens een verbeteringstraject afgesproken. Rond dezelfde tijd krijgt Simon een nieuw afdelingshoofd, Tom. Tom stelt Simon voor het verbeteringstraject vorm te geven door concrete werkafspraken. Het gesprek hierover loopt vast omdat Tom en Simon anderen bij deze gesprekken willen betrekken - onder meer de advocaat van Simon - wat het vertrouwen over en weer aantast. Tom maakt de werkafspraken uiteindelijk per mail. Eind 2004 vindt een functioneringsgesprek plaats tussen Tom en Simon. Kort daarop meldt Simon zich ziek. De bedrijfsarts spreekt van arbeidsgerelateerde ziekte. Kort daarop wordt mediation voorgesteld. Simon en Tom zijn beiden bereid in mediation naar een oplossing te zoeken van het conflict.
Tijdens de mediation blijkt dat Simon en Tom in hun visie op wat er gebeurd is en in hun wensen voor de toekomst, ver uit elkaar liggen. Simon voelt zich onrechtvaardig behandeld omdat hij geen eerlijke kans heeft gehad om zich waar te maken door wat hij heeft ervaren als een gebrek aan opleiding en begeleiding. Ook vermoedt hij dat er persoonsgebonden kritiek is. Hij wil door in dit dienstverband. Tom geeft aan geprobeerd te hebben het verbeteringstraject van de grond te tillen, maar dat Simon daar naar zijn gevoel niet voor open staat. Ook heeft hij inmiddels veel basale fouten gezien in het werk van Simon die hem doen twijfelen of een verbeteringstraject wel zin heeft. Tijdens het tweede gesprek spreekt Tom desgevraagd onverbloemd uit dat hij onvoldoende basis ziet om verder te gaan. Aandacht wordt besteed aan het gevoel van Simon tekort te zijn gedaan en hoe een opbouwende draai kan worden gegeven aan deze lastige situatie. Gesproken wordt over een goede afvloeiingsregeling en goed afscheid. Wat hebben Simon en Tom nodig om goed afscheid te kunnen nemen. Zij geven elkaar toestemming om hierover te overleggen met hun achterban en adviseurs.
Bij het derde mediationgesprek zijn de advocaten van Simon en Tom uitgenodigd. Simon en Tom zitten, gesteund door hun advocaten, nu op één lijn, namelijk een goed afscheid en een goede afvloeiingsregeling. Gesproken wordt over verwante belangen zoals vergroten van de kans op een nieuwe baan en de mogelijkheid van een outplacementtraject. Het gesprek verloopt prettig en doelgericht. Binnen korte tijd is met een essentiële inbreng van de advocaten, een onderhandelingsagenda opgesteld. Zowel Tom en Simon als hun advocaten zijn coöperatief tijdens de onderhandelingen. Aan het einde van dit derde gesprek is bijna overeenstemming bereikt. Afgesproken wordt dat de advocaten in overleg met Tom en Simon een vaststellingsovereenkomst zullen opstellen. Een maand na dit derde mediationgesprek is de vaststellingsovereenkomst ingediend bij de rechter en is de ontbinding uitgesproken. Tom en Simon vinden het beiden prettig om de mediation af te sluiten met een laatste gesprek.
Een geslaagde oplossing van een arbeidsconflict
De kracht van deze mediation zit in de combinatie van mediation met advocaten. In de eerste twee gesprekken zijn de obstakels tussen Tom en Simon zoveel mogelijk belicht en hebben zij hun belangen en wensen geuit. Simon kon zijn gevoel tekort te zijn gedaan uiten en zag door het gesprek dat op gang kwam in, dat het geen zin had vast te houden aan zijn wens om door te werken op deze plek. Simon en Tom gaven beiden aan dat zij beter in staat waren met elkaar te praten omdat er een mediator bij was. In de overgang naar de onderhandelingsfase bleek het zeer effectief om daar de advocaten bij te betrekken. Door hun deskundige juridische inbreng en coöperatieve opstelling kon de mediator vooral in haar neutrale, procesbewakende rol blijven. En Tom en Simon wisten zich ter plekke gesteund door hun advocaten en konden meer ontspannen achterover leunen. Zo had ieder zijn eigen rol. Dit werkte effectief, efficiënt en prettig. Daar was een ieder het over eens. Zo kan de schade van afscheid nemen beperkt worden en weer snel een nieuwe start worden gemaakt. De betrokken advocaten waren zelf ook tevreden, zoals een van hen verwoordde: “deze zaak sleept al lang en dan is het wel heel mooi dat met drie à vier mediationgesprekken binnen een paar maanden tijd tot een bevredigende oplossing wordt gekomen.”
Wat is uw achtergrond?
Ik heb Nederlands Recht gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Aan het einde van mijn studie ben ik begonnen te werken bij de afdeling personeelszaken van de Gemeente Amsterdam. Na een kort uitstapje naar de personeelsafdeling van de Universiteit Utrecht ben ik gaan werken bij één van de stadsdelen als jurist en later als leidinggevende. Ik heb mijn carrière bij de Gemeente Amsterdam onderbroken om bij het Kabinet van de Gezaghebber van Sint Maarten te gaan werken. Na mijn "buitenlandse" avontuur ben ik gaan werken bij de afdeling Bestuurlijk Stelsel en de afdeling Openbare Orde en Veiligheid van het stadhuis. Momenteel werk ik bij de Directie Juridische Zaken van de bestuursdienst.
Naast juridisch adviseur en mediator ben ik ook secretaris van diverse bestuurlijke overleggen. Buiten deze werkzaamheden ben ik lid van de werkgroep Mediation als Personeelsinstrument en secretaris van de externe bezwaarschriftencommissie voor Binnengemeentelijke Decentralisatie. De externe commissie behandelt (bestuurlijke) bezwaarschriften van de stadsdelen. De meeste van die bezwaarschriften worden door middel van overleg, bemiddeling of mediation afgehandeld.
Wanneer bent u in aanraking gekomen met mediation?
Via een collega bij het Havenbedrijf kwam ik in aanraking met de ADR-opleiding mediation. Deze opleiding sloot aan bij mijn werkzaamheden als secretaris van de bezwaarschriftencommissie voor Binnengemeentelijke Decentralisatie en mijn toekomstige overgang naar de Directie Juridische Zaken waar de pilot Mediation als Personeelsinstrument liep. Ik vind de ADR-opleiding nog steeds de beste opleiding die ik na mijn Universitaire opleiding heb gevolgd.
Met welke mediationzaken heeft u de meeste affiniteit?
Ik heb de meeste affiniteit met zaken op het gebied van arbeidsverhouding, buren en geschillen tussen overheid en burger. Het is prachtig om te zien dat mensen meer mogelijkheden hebben om hun bureaucratische structuren te doorbeken. Ik vind het fantastisch om te zien hoe mensen bij het actief zoeken naar een oplossing van hun conflict zelf tot inzichten komen. Er zijn altijd meer mogelijkheden dan ze zelf in eerste instantie hadden verzonnen. Mediation is voor mij één van de instrumenten om een geschil op te lossen.
mr Jacqueline Spierdijk
Wat is uw achtergrond?
Ik werk sinds 1988 als advocaat. De eerste 12 jaar voor de Brauw Blackstone Westbroek, nu vanuit mijn eigen praktijk in Den Haag. Aandachtsgebieden: huur- en samenwerkingsrelaties en intellectuele eigendom. De laatste jaren veelal als sparringpartner voor ondernemers en als begeleider bij onderhandelingen op een breder terrein van het recht. Commissaris bij Madurodam B.V.
Wanneer bent u in aanraking gekomen met mediation?
In 1997. Ik nam toen deel aan de eerste groep aan de post-academische opleiding tot ADR-specialist. Mijn belangstelling had zich in de loop der jaren verlegd van het behandelen van zaken op basis van het recht (wie heeft gelijk?) naar het onderhandelen over oplossingen die rekening houden met de commerciële en persoonlijke belangen van partijen. Ik beleef plezier aan het onderhandelingsspel en zie met genoegen dat deze werkwijze over het algemeen voor cliënten bevredigender en ook goedkoper is.
Met welke mediationzaken heeft u de meeste affiniteit?
Ik ben vertrouwd met de aanwezigheid van juridisch- en andere adviseurs bij de mediation. Dat geldt ook voor conflicten waarbij meerdere partijen betrokken zijn. De meeste affiniteit heb ik met zaken waarin partijen de gang naar de rechter overwegen, of zelfs al hebben gezet. Ook dan valt in mediation vaak nog goed resultaat te boeken.
Top